Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam

Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Hawliau Dynol

Deddf Cydraddoldeb 2010

Daeth y Ddeddf Cydraddoldeb 2010 yn weithredol ym mis Hydref 2010. Mae wedi cywasgu naw darn o ddeddfwriaeth yn un Ddeddf unigol, i gymryd lle’r darnau o ddeddfwriaeth a ganlyn: y Ddeddf Cyflog Cyfartal 1970, y Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Rhyw 1975, y Ddeddf Cysylltiadau Hiliol 1976, Y Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd 1995, y Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Crefydd neu Gredoau) 2003, y Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Cyfeiriadedd Rhywiol) 2003, y Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Oed) 2006, y Ddeddf Cydraddoldeb 2006 (Rhan 2) a Rheoliadau’r Ddeddf Cydraddoldeb (Cyfeiriadedd Rhywiol) 2007.

Mae’r Ddeddf yn sefydlu dyletswyddau cyfreithiol disgwylgar ychwanegol i awdurdodau cyhoeddus: Mae’r “dyletswyddau cydraddoldeb sector cyhoeddus” yma mewn dau ran y cyfeirir atynt fel y ddyletswydd gyffredinol a’r dyletswyddau penodol.  Mae’r dyletswyddau’n gyflenwol. Ystyr hyn yn ymarferol yw eu bod yn cymryd agwedd ragweithiol tuag at gwrdd â holl agweddau’r Ddeddf.

Mae’r Ddyletswydd Gyffredinol yn gofyn i awdurdodau cyhoeddus, wrth iddynt wneud eu swyddogaethau (ac unrhyw bobl eraill wrth iddynt wneud swyddogaethau cyhoeddus), roi sylw dyledus i’r angen am:

  • ddiddymu ymddygiad  sydd wedi’i wahardd o dan y Ddeddf
  • gael cydraddoldeb cyfle o flaen llaw rhwng pobl sydd â nodwedd warchodedig berthnasol a phobl nad yw’r nodwedd yma ganddynt
  • feithrin perthynas dda rhwng pobl sydd â nodwedd warchodedig berthnasol a phobl nad yw’r nodwedd yma ganddynt.

Yn ogystal â’r ddyletswydd cydraddoldeb sector cyhoeddus cyffredinol newydd a ddaethpwyd i rym gan Lywodraeth y DU yn Ebrill 2011, gwnaeth y Ddeddf ddarpariaethau hefyd i Weinidogion Cymru allu gwneud rheoliadau a gosod dyletswyddau cydraddoldeb penodol i alluogi gwell perfformiad o’r ddyletswydd gyffredinol gan awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru.

Mae Llywodraeth Cymru wedi datblygu a chyflwyno dyletswyddau penodol i awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru sydd wedi’u rhestru. Mae’r rhain wedi’u disgrifio yn Rheoliadau Deddf Cydraddoldeb 2010 (Dyletswyddau Statudol) (Cymru) 2011 a daethent i rym ar Ebrill 6 2011. 

Mae’r dyletswyddau penodol yng Nghymru’n ymwneud ag:

  • Amcanion
  • Cynlluniau Cydraddoldeb Strategol
  • Ymgysylltiad
  • Asesu Effaith
  • Gwybodaeth am gydraddoldeb
  • Gwybodaeth am gyflogaeth
  • Gwahaniaethau mewn tâl
  • Hyfforddiant staff
  • Caffael
  • Adroddiadau blynyddol
  • Cyhoeddi
  • Adrodd gan weinidogion Cymru
  • Adolygu
  • Hygyrchedd

Ddeddf Hawliau Dynol 1998

Mae gan awdurdodau cyhoeddus ddyletswydd o dan y Ddeddf Hawliau Dynol 1998 yn gofyn iddynt beidio gweithredu'n anghymesur â'r hawliau o dan y Confensiwn Ewropeaidd ar Amddiffyn Hawliau a Rhyddid Sylfaenol. Yn y llysoedd caiff y Ddeddf Cydraddoldeb 2010 (a holl brif ddeddfwriaeth arall y DU) ei ddehongli mewn ffyrdd sy'n gymesur â'r Ddeddf Hawliau Dynol.

Mae'r Ddeddf Hawliau Dynol yn deillio o'r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol a daeth yn gyfraith ym mis Tachwedd 1998. Roedd yn galluogi i unrhyw berson sy'n ystyried eu bod wedi dioddef trosedd yn erbyn eu hawliau dynol i herio awdurdod cyhoeddus yn y llysoedd neu mewn tribiwnlys.

Pwrpas y Ddeddf Hawliau Dynol yw cefnogi diwylliant o barch i hawliau dynol pawb a nodwedd o fywyd pob dydd. Mae hawliau'r confensiwn yn cynnwys:

  • Yr hawl i fyw
  • Gwahardd artaith
  • Gwahardd caethwasiaeth a llafur gorfodol
  • Yr hawl i ryddid a diogelwch
  • Yr hawl i gael treial teg
  • Yr hawl i gael parch i breifatrwydd a bywyd teulu
  • Rhyddid i feddwl
  • Rhyddid i fynegi
  • Rhyddid cynulliad a chysylltiad
  • Yr hawl i briodi
  • Yr hawl i unioni effeithiol
  • Gwahardd gwahaniaethu
  • Gwaharddiad ar weithgareddau gwleidyddol  estroniaid
  • Amddiffyn eiddo
  • Yr hawl i addysg
  • Yr hawl i etholiadau rhydd
  • Diddymu’r gosb eithaf

Gallwch ganfod rhagor am ddeddfau cydraddoldeb a hawliau dynol drwy ddilyn y dolenni isod:

Gwybodaeth Hygyrch a Chymorth gyda Chyfathrebu

Mae’r wybodaeth a gynhyrchir gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam ar gael yn y Gymraeg a’r Saesneg ac mewn amrywiaeth o fformatau hygyrch os gofynnwch amdanynt, yn cynnwys:

  • Sain  – fersiynau CD a gwe
  • Dogfennau Braille
  • DVD Iaith Arwyddion Prydain
  • Gwybodaeth electronig
  • Dogfennau darluniadol a hawdd eu darllen
  • Dogfennau print mawr (Arial 18+)
  • Ieithoedd heblaw’r Saesneg a’r Gymraeg

Gall ein cwsmeriaid ddewis gwneud eu busnes gyda’r Cyngor yn y Saesneg neu’r Gymraeg. I gwsmeriaid sydd angen cyfathrebu gyda ni mewn ieithoedd eraill gallwn drefnu i gael cyfieithydd ar y ffôn.

Yn ogystal, gallwn drefnu amrywiol gefnogaeth cyfathrebu wyneb yn wyneb megis cyfieithwyr Iaith Arwyddion Prydain.

Monitro Cydraddoldeb

Mae amrywiaeth yn bwysig ac mae'r Cyngor am gadw gweithlu sydd ag amrywiaeth eang o sgiliau, cymwysterau a phrofiadau. Rydym yn ymrwymedig i sicrhau bod pob un o'n polisïau a'n arferion cyflogaeth i weithwyr yn deg, yn datblygu cydraddoldeb a chanlyniad, yn dileu anffafriaeth ac yn meithrin perthnasau da rhwng gweithwyr. Fel awdurdod cyhoeddus mae'r Cyngor yn ymrwymedig i gymryd camau er mwyn hyrwyddo cydraddoldeb cyfle, yn herio anffafriaeth ac yn casglu gwybodaeth am weithwyr ynghylch eu hoed, anabledd, ailbennu rhywedd, hil, crefydd neu gred, rhyw, tueddfryd rhywiol, beichiogrwydd, mamolaeth a phriodas a phartneriaeth sifil. Mae'r term 'monitro cydraddoldeb' yn disgrifio'r broses a ddefnyddir i gasglu, cadw a dadansoddi'r wybodaeth hon, ac a ddefnyddir er mwyn gwella ein gwasanaethau, polisïau a gweithdrefnau.

Lawrlwytho

Daeth y Ddeddf Cydraddoldeb 2010 i rym ym mis Hydref 2010, gan ddisodli naw cyfraith wahanol er mwyn diweddaru ac atgyfnerthu'r ddeddfwriaeth flaenorol.

Yng Nghymru, mae Rheoliadau 2011 Ddeddf Cydraddoldeb 2010 (Cymru) yn rhoi dyletswydd gyfreithiol benodol ar awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru ac mae gofyn i'r Cyngor fod â threfniadau effeithiol ar waith er mwyn monitro cydraddoldeb a bod trefniadau hefyd i gasglu, dadansoddi a chyhoeddi data monitro cyflogaeth ar waith.

Yn unol â Dyletswydd Cydraddoldeb y Sector Cyhoeddus (PSED) mae gofyn i bob awdurdod cyhoeddus sydd â'r dyletswyddau penodol yng Nghymru i lunio adroddiad cydraddoldeb bob blwyddyn.

Mae'r adroddiad yn esbonio sut mae'r Cyngor yn cydymffurfio â dyletswydd gyffredinol Deddf Cydraddoldeb 2010 ym mhob un o'n meysydd cyflogaeth. Mae'n crynhoi'r data monitro cydraddoldeb cyflogaeth yn y cyngor rhwng 1 Ebrill a 31 Mawrth bob blwyddyn. Yn unol â'r ddyletswydd rhaid cyhoeddi'r wybodaeth yn unig, fodd bynnag, mae ein hadroddiad yn cynnwys sylwadau i esbonio'r wybodaeth, gan gynnwys tueddiadau canfyddadwy a nodwyd yn erbyn data allanol cenedlaethol a gyhoeddir.

Lawrlwytho

Asesiad o'r effaith ar gydraddoldeb: chwarae teg i bawb?

Bwriad yr asesiad ydi sicrhau ein bod yn ymwybodol o ofynion cydraddoldeb wrth ystyried a phenderfynu ynglŷn â phob agwedd o’n gwaith.

Mae’r asesiad:-

  • yn amlygu meysydd sy’n medru creu anawsterau os nad ydyn nhw’n cael y sylw priodol
  • yn sicrhau bod yr argymhellion yn gwneud popeth posib i ddatblygu cydraddoldeb
  • ac yn ein galluogi i gyd-fynd â gofynion Deddf Cydraddoldeb Sengl 2010.

Mae gofynion deddfwriaeth hawliau dynol hefyd yn golygu bod rhaid i awdurdodau lleol ystyried hawliau dynol wrth lunio argymhellion a chynlluniau.

Mi fydd ein meddylfryd yn y maes yma’n cryfhau ein hymdrechion i hyrwyddo cydraddoldeb.  Mi fydd yn ein cynorthwyo i ganfod, ac ymateb i, unrhyw effeithiau posib cyn cyflwyno rhywbeth newydd neu cyn addasu rhywbeth sydd eisoes yn bodoli.  Mae hynny’n lleihau’r perygl o achosion cyfreithiol.

Gyda chymorth y Comisiwn Hawliau Dynol a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru mae Cyngor Wrecsam wedi datblygu patrymlun.  Mae’n cynnwys pob angen asesiad, o’r ystyriaeth gyntaf i asesiad effaith llawn.  Mae yna chwe cham:-

1. Ystyried yr anghenion cydraddoldeb sy’n deillio o’r argymhelliad
2. Casglu ystadegau a thystiolaeth
3. Cynnwys ac ymgynghori
4. Asesu’r effeithiau, a chryfhau’r argymhelliad os oes raid
5. Caffael a phartneriaethau
6. Arolygu, gwerthuso ac adolygu.

Rhwydwaith Cydraddoldeb Sector Gyhoeddus Gogledd Cymru

Mae arweinwyr mewn cydraddoldeb ymhob un o’r Awdurdodau Lleol yng Ngogledd Cymru, Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, Gwasanaeth Ambiwlans Ymddiriedolaeth GIC, Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, Heddlu Gogledd Cymru a’r Swyddfa Comisiynydd Heddlu a Throsedd Gogledd Cymru i gyd wedi bod yn gweithio gyda’i gilydd o dan Rhwydwaith Cydraddoldeb Sector Gyhoeddus Gogledd Cymru er mwyn symud yr agenda cydraddoldeb yn ei flaen a mynd i’r afael â materion sydd a wnelo anghydraddoldeb sy’n torri ar draws y sector gyhoeddus yng Ngogledd Cymru.

Ymgymerwyd â chwiliad eang o adroddiadau ac argymhellion o gwmpas anghydraddoldebau gan aelodau’r grŵp hwn, er mwyn archwilio ac ymchwilio’r data manwl a arweiniodd at ddatblygu amcanion a rennir yn 2012:

  • Amcan 1: Lleihau anghydraddoldebau mewn Iechyd
  • Amcan 2: Lleihau canlyniadau anghyfartal mewn Addysg
  • Amcan 3: Lleihau anghydraddoldebau mewn Cyflogaeth a Thâl
  • Amcan 4: Lleihau anghydraddoldebau mewn Diogelwch personol
  • Amcan 5: Lleihau anghydraddoldebau o ran Cynrychiolaeth a Llais
  • Amcan 6: Lleihau anghydraddoldebau o ran Mynediad at wybodaeth, gwasanaethau, adeiladau a’r amgylchedd

Ym mis Medi 2011 cynhaliwyd Digwyddiad Ymgysylltu a oedd yn darparu’r wybodaeth bellach sy'n angenrheidiol ar gyfer gosod Amcanion Cydraddoldeb Rhanbarthol ar gyfer sefydliadau yn y Sector Gyhoeddus yng Ngogledd Cymru. Mae pob un o'r sefydliadau yn rhoi camau gweithredu ar waith er mwyn mynd i'r afael â'r materion allweddol a adnabuwyd yn eu sefydliadau eu hunain.

Mae'r Rhwydwaith yn derbyn yr athroniaeth "Dim byd amdanom ni hebom ni" yn llawn, ac yn credu ei bod yn hanfodol i gynnwys ac ymgysylltu ag ystod o randdeiliaid ar draws Gogledd Cymru, gan gynnwys y rhai sy'n cynrychioli pobl sy’n cynrychioli pob un o'r nodweddion a ddiogelir, er mwyn sicrhau bod y Rhwydwaith yn parhau i fynd i'r afael â'r materion sy'n berthnasol yng Ngogledd Cymru heddiw. Roedd y digwyddiad hwn yn rhan o ymrwymiad parhaus i ymgysylltu a’r bwriad oedd darparu diweddariad ar y cynnydd a wnaed hyd yn hyn a'r cyfle i drafod y ffordd orau i barhau i fynd i'r afael â'r materion a nodwyd fel rhai pwysig.

Lawrlwytho