|
Teulu’r Williams Wynn o Wynnstay, Rhiwabon a theulu’r Myddelton o gastell y Waun oedd prif froceriaid yr ardal yn y 18fed ganrif. Roeddent yn meddiannu’r holl swyddi swyddogol ac yn berchen ar ystadau anferth. Roeddent yn cystadlu, yn aml yn annheg, i gynrychioli’r sir a’r fwrdeistref yn y Senedd. Yn 1741 carcharwyd William Myddelton am drefnu bod perthynas iddo yn ennill pleidlais trwy dwyllo.
Syr Watkin Williams Wynn, 1692- 1749.
© Amgueddfa Cymru
Roedd y Syr Watkin Williams Wynn cyntaf yn Jacobiad. Roedd yn poenydio’r anghydffurfwyr lleol, ac fe garcharodd un pregethwr yn ei gytiau cŵn yn Wynnstay hyd yn oed. Yn wahanol i’r Syr Watkin cyntaf, roedd yr ail yn ŵr y celfyddydau. Roedd yn gyfaill ac yn noddwr i bobl megis David Garrick (actor), Robert Adam (pensaer) a Syr Joshua Reynolds (peintiwr lluniau). Roedd Syr Watkin yn gwybod sut i fyw yn foethus. Yn 1770 roedd ei barti pen-blwydd yn 21ain yn cynnwys cinio i 15,000 o wahoddedigion ym Mharc Wynnstay.
John Parry, y telynor dall o Riwabon gan William Parry. John Parry oedd telynor swyddogol Syr Watkin.
© Amgueddfa Cymru
I am writing in the dark
and Mr Parry,
ye famous harpist,
is playing like an angel.
- David Garrick, llythyr o Wynnstay, 1777
Roedd y trydydd Syr Watkin wrth ei fodd yn ffermio ac yn ymladd. Magodd fyddin wirfoddol, Gŵyr Meirch Amddiffynnol Hynafol Prydain, i frwydro yn Iwerddon. Galwyd ei filwyr yn Ŵyn Bach Syr Watkin a Brythoniaid Gwaedlyd gan eu beirniaid.
Gyda’i gilydd, roedd y tri Syr Watkin yn symbol o oruchafiaeth y boneddigion yng Nghymru.
John Mellor un o fechgyn cerbydau Erddig, dechrau'r 18fed ganrif.
© Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol
Stop, Reader, and poor Vonkelly condole
Whose swarthy outside hid a white, bright soule.
In India born, from whence she hither come
To take her rest under this cold Welsh tombe.
- Beddargraff o'r 18fed ganrif, eglwys plwyf San Silyn
 Cyfoeth a Grym
Mae'r ddogfen yma ar gael i ddadlwytho yn y fformat isod:
Olion Traed - Cyfoeth a Grym - fformat PDF 1.1Mb 
I weld ac argraffu ffeiliau pdf, rhaid i chi osod Adobe® Acrobat® Reader: cliciwch y logo isod i ddadlwytho'r meddalwedd.
Gellir newid dogfennau Adobe Acrobat yn ôl i destun plaen trwy ddefnyddio'r Gwasanaeth Newid Abobe.
|
Yn ôl i'r brig