Gwasanaethau A-Y

Dwr Ar Dap

Camlas Llangollen Archifau Wrecsam

Bob tro y mae cwch yn mynd trwy loc ar y gamlas mae’r dwr yn symud o’r lefel uchaf i’r lefel isaf. Po fwyaf y lociau sydd ar gamlas y mwyaf o ddwr sy’n cael ei symud. Y lefel brig yw’r lefel uchaf mewn camlas. Rhaid i gyflenwad cyson o ddwr gyrraedd y lefel brig neu bydd y gamlas yn sychu.

Horse drawn passenger boat on the Llangollen Canal. ©Archifau Wrecsam

Roedd cyflenwi dwr i Gamlas Ellesmere yn broblem i ddechrau. Oherwydd na adeiladwyd y gamlas o Drefor i Gaer roedd rhaid i’r cwmni ddarganfod cyflenwad dwr arall. Yr ateb oedd adeiladu camlas fwydo wedi’i chysylltu ag afon Dyfrdwy yn Llantysilio. Roedd cored yn Llyn Tegid a rhaeadr yr Oernant ar yr afon Dyfrdwy yn sicrhau bod y cyflenwad dwr yn ddigonol. Dechreuwyd y gwaith o adeiladu’r gamlas fwydo yn 1804, er na chafodd ei chwblhau tan 1808, ar ôl i’r draphont ddwr agor. Dim ond trwy gael cyflenwad dwr gwarantedig y gallai camlas Ellesmere ymuno â’r prif rwydwaith camlesi. Roedd y gamlas trwy ddyffryn Llangollen yn fordwyol ac fe’i defnyddiwyd i symud llechi a chalchfaen; hefyd daeth yn atyniad twristiaeth yn gyflym iawn.

Croesi Traphont Ddwr Pontcysyllte Archifau Wrecsam

"The importance of this navigable feeder in relation to the prosperity of the whole canal requires that nothing be spared to render it effective as speedily as possible."

Adroddiad i berchnogion
Cwmni Camlas Ellesmere, 27ain Tachwedd 1805

"Mae'r gamlas honno yn Llangollen yn cyflenwi'r holl ddwr. Hebddi, byddai'r draphont ddwr yn sychu a byddai ein cwch yn sownd yma."