Pwy Oedd Yn Defnyddio'r Gamlas?

Er na lwyddwyd i adeiladu camlas i Gaer, roedd y draphont ddwr yn hwb enfawr i’r economi lleol.  Sylwodd Telford ar gynnydd mewn gweithgareddau diwydiannol tra bo’r draphont ddwr yn cael ei hadeiladu.

Industries in the Ceiriog Valley used the Glyn Valley Tramway to carry freight to the canal.

Ffynnodd nifer o ddiwydiannau i gyfeiriad y gogledd o’r draphont ddwr yn ystod y 19eg ganrif ac un ohonynt oedd ffowndri Hazeldine ym Mhlas Kynaston.  Roedd y glofeydd, y Gweithfeydd Haearn Prydeinig Newydd a’r gweithfeydd pibellau yn Acrefair; y chwareli calchfaen uwchben Trefor a chwareli llechi Oernant uwch ben Bwlch yr Oernant, Llangollen; crochenwaith Plas Kynaston a "gwaith olew" Graesser yng Nghefn Mawr - i gyd yn dibynnu ar y draphont ddwr a’r gamlas.  Roedd y system dramiau a redai o fasn Trefor, ger y draphont ddwr, i ogledd Rhosllannerchrugog yn annog mwy o ddatblygiad diwydiannol a thwf cymunedau sy’n goroesi hyd heddiw.

Roedd y badwyr, y crefftwyr yn y depos, y locwyr a’r fforddolwyr, gyda’u teuluoedd, yn gymuned.  Roedd y badwyr yn byw ar y gamlas gyda’u teuluoedd.  Gallai gymryd hyd at wythnos i deithio a dychwelyd, gyda llwyth llawn, o Ellesmere Port i ben draw’r gamlas yng Nghymru.
Lluniau:©Ymddiriedolaeth y Dyfrffyrdd.

"Mae Cefn Mawr yn fan prysur: Mae gwaith olew newydd Mr Graesser a'i arogleuon rhyfedd, crochenwaith Plas Kynaston a Gwaith Haearn Prydeinig Newydd ychydig i fyny'r ffordd yn Acrefair. Mae gwaith da yno, ond y camlesi wyf fi'n eu hoffi."

Pwy Oedd yn Defnyddio'r Gamlas?

Mae'r ddogfennau ar gael ar y ffurfiau canlynol:

Pwy Oedd yn Defnyddio'r Gamlas? - fformat PDF 256Kb

I weld ac argraffu ffeiliau pdf, rhaid i chi osod Adobe® Acrobat® Reader: cliciwch y logo isod i ddadlwytho'r meddalwedd.

Gellir newid dogfennau Adobe Acrobat yn ôl i destun plaen trwy ddefnyddio'r Gwasanaeth Newid Abobe.