|
Yn 1870, sefydlodd y Llywodraeth fyrddau ysgolion oedd yn cael eu hethol yn lleol. Eu swyddogaeth oedd darparu addysg i’r traean o blant nad oedden nhw’n mynychu’r ysgol, ynghyd â gwella’r ysgolion oedd yn bodoli eisoes. Sylweddolodd y gwahanol eglwysi y byddai pwy bynnag oedd yn rheoli’r byrddau ysgol hefyd yn rheoli addysg yr ifanc. Fodd bynnag, sicrhaodd y farn gyhoeddus, a gâi ei harwain gan bapurau lleol, nad oedd un eglwys yn tra-arglwyddiaethu ar y bwrdd ysgolion.
Charles Dodd, Prifathro'r Ysgol Brydeinig ac Ysgol Fictoria, Wrecsam.
© Archifau Wrecsam
Roedd safbwyntiau cryfion ynghylch yr hyn y dylai plant ei ddysgu yn yr ysgol. Teimlai llawer mai dim ond y medrau oedd yn eu paratoi i fod yn weision neu forynion oedd yn briodol i enethod, tra oedd angen rhoi pwyslais ar waith ymarferol yn yr addysg i fechgyn.
The study of dead languages, Bible history and theological subjects get more than a fair share of attention to the practical exclusion of the essentials of a practical training
- The Wrexhamite, 1888.
Yn raddol, sefydlwyd Ysgol Bwrdd ym mhob cymuned gan y Bwrdd Ysgolion i ddiben darparu addysg elfennol [cynradd], ar wahân, i fechgyn a genethod. Erbyn 1901 roedd addysg yn rhad ac yn orfodol hyd at 13 oed, er y byddai plant yn colli’r ysgol weithiau oherwydd eu bod yn gorfod gweithio.
Attendance has suffered during the current week on account of many children having to help their parents in the potato fields.
- George Bristow, Log yr Ysgolfeistr, Bwrdd Ysgol Y Bers, Hydref 16, 1896
Plant yn Ysgol y Wern, Y Rhos (babanod). Fersiwn mawr.
© Archifau Wrecsam
This school is in excellent order. The children recite with spirit and intelligence and the handwriting is particularly good throughout the school.
- Adroddiad ar Fwrdd Ysgol Y Bers, Tachwedd 1896.
Our girls ought to be taught baking and boiling, sweeping and sewing… trained to be become useful servants and wives in place of ornamental nonentities.
- Llythyr i’r Wrexhamite, un o’r papurau lleol, 1888.
Plant yn Ysgol y Wern, Y Rhos (cynradd). Fersiwn mawr.
© Archifau Wrecsam
"Rydw i’n ddisgybl-athro yn ysgol y merched yn Brook Street. Dosbarth gwnïo sydd yma heddiw’r bore, ond bydd llawer o’r genethod yn absennol gan fod y syrcas yn y dref."
Mae'r ddogfen hon â lluniau ychwanegol ar gael i'w lawrlwytho yn y fformatau isod:
Addysg - Yr Ymateb - fformat PDF 703Kb 
Mae dyfyniadau o'r llyfr log yn Ysgol Fechgyn y Bers, sef Canolfan Dreftadaeth y Bers bellach, ar gael i'w lawrlwytho yn y fformat canlynol:
Llyfr Log yn Ysgol Fechgyn y Bers - fformat PDF 115Kb
I weld ac argraffu ffeiliau pdf, rhaid i chi osod Adobe® Acrobat® Reader: cliciwch y logo isod i ddadlwytho'r meddalwedd.
Gellir newid dogfennau Adobe Acrobat yn ôl i destun plaen trwy ddefnyddio'r Gwasanaeth Newid Abobe.
|
Yn ôl i'r brig