Gwyr Meirch Iwmyn Hwsâr Sir Ddinbych

Hebryngodd Hwsariaid Sir Ddinbych Dywysog Cymru i'w arwisgiad yng Nghastell Caernarfon yn 1911, mewn lifrau tebyg i'r un a welwch yn yr arddangosfa.

Daeth Gwyr Meirch Iwmyn Sir Ddinbych yn Hwsariaid Sir Ddinbych yn 1876. Cawsant eu hyfforddi ym Marics High Town ar gyfer Rhyfel De Affrica a'r ddau Ryfel Byd.

Defnyddiwyd Gwyr Meirch Iwmyn Sir Ddinbych i dawelu gweithwyr glofa yn Rhosllannerchrugog yn 1830. Cythruddwyd gweithwyr y lofa gan y gyfundrefn ffeirio a oedd yn eu gorfodi i wario eu cyflogau mewn siopau o eiddo eu cyflogwyr. Roeddent yn cynllwynio i ddinistrio siop y gwaith o eiddo cwmni British Ironworks. Gorchmynnwyd GMISDd i batrolio'r strydoedd a "chodi ofn ar y criw'. Galwyd digwyddiad yn Rhosllannerchrugog yn Frwydr Cinder Hill pan fu raid i finteioedd gorfrwdfrydig gael eu rheoli wedi'i wrthdystiwr daflu tân gwyllt at y milwyr. Un rheswm dros adeiladu'r barics ger canol y dref oedd dod â thrigolion lleol i drefn.