Y Dewiniad Cymreig - Yn Amddiffyn

Alf Sherwood 1947-57 Capiau 41 S

Llun o Alf SherwoodSherwood oedd brenin y llithr-dacl. Chwaraeodd i'w wlad am y tro cyntaf yn y gêm Ryngwladol lawn gyntaf ar ol yr Ail Ryfel Byd. Roedd y cyn-lowr yn rhoi ei gyfan yn y gêm, yn enwedig pan fyddai'n wynebu'r blaenwr Seisnig, Stanley Matthews. Roedd ei sioncrwydd, ei gadernid yn y dacl a'i synnwyr safle arbennig ynhlith ei gryfderau pennaf. Pan gurodd Cymru Loegr yn gêm fythgofiadwy 1955, Sherwood oedd y capten. Ei ofid pennaf: na chafodd chwarae yn nghystadleuaeth Cwpan y Byd yn 1958.

Fred Keenor 1920-33 Capiau 32 Goliau 2 S

Llun o Fred KeenorRoedd Frd yn gymeriad amlwg ym mhêl-droed Cymru yn y 1920'au. Cafodd ei anafu ddwywaith yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Roedd ei wytnwch yn amlwg yn ei gêm ond roedd yn sbortsman go-iawn hefyd. Pan enillodd Dinas Caerdydd Gwpan yr FA yn 1927, Keenor oedd eu capten. Dyna'r unig dro i'r Cwpan fynd allan o Loegr. Ysbrydolodd fuddugoliaethau Cymru un Mhencampwriaethau'r Pedai Gwlad yn 1924 a 1928.

Roy Paul 1949-56 Capiau 33 Goliau 1 SW

Llun o Tim a Roy PaulHanerwr talentog o'r Rhondda a helpodd Abertawe i ennill dyrchafiad i'r Ail Adran yn 1948-49. Yn 1950 cafodd ei hudo i ymuno a Chlwb Pêl-droed y Millionarios yn Colombia. Wedi i'r clwb fethu a'i wobrwyo fel roedden nhw wedi addo, fe ddaeth adref. Doedd Abertawe ddim un awyddus i'w dderbyn yn ol, ond cafodd ei fachu gan Manchester City. Roy oedd yn eu harwain pan enillson nhw Rownd Derfynol Cwpan yr FA yn 1956.

Joey Jones 1976-86 Capiau 72 Goliau 1 N

Llun o Joey JonesRoedd Joey, oedd yn cael ei alw'n 'Glown Coronog Pêl-droed Cymru' yn cyfuno ansawdd a chymeriad yn ei gêm.

Llun o Joey Jones a Mickey ThomasNi fedrai ei wyleidd-dra guddio'i dalent. Roedd yn chwaraewr poblogaidd gyda'r dilynwyr yn Lerpwl a Wrecsam. Ei gêm fwyaf cofiadwy oedd buddugoliaeth Cymru yn erbyn Lloegr o 1-0 yn Wembley.

Mainc yr Eilyddion

Mike England 1962-75 Capiau 44 Goliau 4 NE

Llun o Mike EnglandCafodd ei eni cyn i'w fam fedru cyrraedd Ysbyty Caer. Dyna pam roedd o'n gymwys i chwarae i Gymru. Trwy rwystro i Pele sgorio, gwnaeth argraff fawr, am y tro cyntaf, yn ystod taith tim Cymru i Brasil yn 1962. Roedd yn chwaraewr tawel, hunanfeddiannol ac yn feistre ar y bêl uchel. Chwaraeodd rol allweddol yn llwyddiant Spurs. Bu'n rheolwr ar dim Cymru ar amser anodd a bu'r penderfyniad i'w ddiswyddo yn 1988 yn un dadleuol.

Derrick Sullivan 1953-60 Capiau 17 SE

Chwaraeodd Derrick, oedd yn bêl-droediwr amryddawn, ymhob safle ar wahan i ganolwr blaen a golwr. Chwaraeodd fel cefnwr i'w wlad yn ymgyrch Cwpan y Byd yn 1958.

Masgot chwaraewr hen-ffasiwn Pwy oedd yr Unknowns?

Ar Hydref 25 1930 golygodd y rheol 'Byth ar Ddydd Sul' y byddai'n rhaid i Fred Keenor chwarae mewn tim o chwaraewyr cwbl ddi-brofiad mewn gêm Ryngwladol yn erbyn yr Alban. Ar ol iddyn nhw gael eu bedyddio'n 'Unknowns' gan y Wasg, roedd gan y tim lawer i'w brofi a dim i'w golli. Llwyddodd y tim i ddod yn gyfartal, 1-1, gyda'r Albanwyr ac ar ol iddyn nhw ddod adref fe'u bedyddiwyd yn 'Great Unknowns'.

Masgot Rheolwr

Bod Dinas Caerydd wedi troi ei thomen sbwriel yn faes pêl-droed. Yr Arglwydd Ninian Stuart, un o noddwyr y Clwb, a gychwynnodd y gêm gyntaf yno yn 1910. Penderfynodd y clwb enwi'r maes ar ei ol.

Mae tywydd gwael yn medru bod yn rhwystr gwirioneddol. Bu'n rhaid i Ddinas Caerdydd deithio 8000 o filltiroedd i chwarae yn erbyn Moscow yn Stadiwn y Casglwyr Cotwm, Tashkent, Usbekistan, yn 1967. Roedd y caeau yn Moscow wedi rhewi'n gorn a'u cae yn Tashkent oedd yr un agosaf y gellid ei ddefnyddio. Am stori!! Ar waethaf iddyn nhw orfod aros mewn gwesty Rwsaidd am ddwy noson a dioddef taith gydag Aeroflot, llwyddodd y Bluebirds i ddod yn gyfartal, 1-1.

yn ôl i'r brig