Canllaw Cynllunio Lleol Rhif 11 - Rhesdai yn Wrecsam

Mae amryw o ddeiliaid a datblygwyr yn gwneud newidiadau i eiddo heb ystyried yr effaith ar eiddo cyfagos a golwg y stryd. Mae’r daflen hon yn ceisio tynnu sylw at werth tai teras ac ansawdd a chyfoeth y manylion hynny sy’n werth eu cadw. Mae’n arbennig o bwysig fod y gwerth hwn yn cael ei gydnabod, gan mai grym cyfyngedig sydd gan y Cyngor i reoli newidiadau i olwg allanol tai.

Cefndir

Tyfodd poblogrwydd tai teras yn ystod y ganrif ddiwethaf fel dull o gartrefu, am bris isel, y dylifiad o bobl o gefn gwlad a’r pentrefi gwledig i’r dref. Yn niwedd y 19eg ganrif yn arbennig bu cryn lewyrch yng nghyfoethogrwydd ac addurniad mewn tai teras na welwyd ei fath wedyn. Mae nifer fawr o’r rhesdai hyn wedi goroesi yn y dref gan roddi cymeriad unigryw i’r ardal.
Fodd bynnag, nid oes un o’r tai teras hyn o’r 19eg ganrif yn parhau fel tai. Yr oedd dyfodiad y rheilffyrdd, deddfau iechyd y cyhoedd ac ymlediad masnach i gyd yn elfennau yn nifodiant tai teras canol y dref a symud y trigolion allan.
Fodd bynnag, mae tai teras wedi parhau’n yn boblogaidd ymysg perchenogion tai ac fe welir enghreifftiau modern ar safleoedd llanw ac fel rhan o’r gymysgedd dai mewn datblygiadau newydd ar ymyl y dref. Yn anffodus, dim ond yn gymharol ddiweddar mae datblygwyr wedi gweld gwerth nodweddion addurnol ac addurnedig i wella’r olwg allanol.

Cyfoeth ac Amrywiaeth

Cyfoeth ac amrywiaeth y manylion a’r nodweddion arbennig ynghyd ag amrywiaethau yn y ffurf tai teras sylfaenol sy’n rhoddi cymeriad arbennig i’r ardal. Yn gyffredinol daw’r gwaith manwl hwn o fedrau a deunyddiau sydd ar gael yn lleol.

Yn aml cymrir y nodweddion hyn yn ganiataol ond, o’u symud neu eu newid yn ddigydymdeimlad, gellir effeithio’n ddramatig ar olwg yr adeilad, gan mwyaf er colled i’r tai teras a golwg y stryd. Mae’r canlynol yn rhestr wirio o nodweddion allweddol, gyda chanllawiau os bwriedir addasu:-

Bricwaithyw un o’r nodweddion allweddol lleol, fel rheol yn gynnyrch y gweithfeydd brics fyddai i’r de o’r dref. Maent yn ddieithriad o liw coch neilltuol gyda gorffeniad gloyw. Gwneir llawer o ddefnydd o addurnwaith
terra-cotta un ai mewn cyrsiau stribed neu ar ffurf cribau a therfyniadau.
Os bydd problem gyda’r bricwaith dylid chwilio i bob dewis arall cyn gorchuddio neu beintio’r brics. Yn aml, gall ail-bwyntio ddatrys amryw o broblemau lleithder treiddiol. Bydd torri ar gwrs stribed fel rheol yn creu golwg datgymalog anfoddhaol.

Toeau a Simneiau Ar adeiladau hyn mae’r toeau’n anochel wedi eu gorchuddio â llechi. Fel rheol mae’r deunydd hwn yn effeithiol am o leiaf 100 mlynedd ond, os bydd angen ei ailosod, bydd golwg y ty a’r teras yn elwa bob tro o ddefnyddio llechi naturiol. Erbyn heddiw mae simneiau yn aml yn nodwedd ddiangen ond gallant wneud cyfraniad sylweddol tuag at yr olwg oherwydd manylwaith addurnol a’r effaith o dorri ar linell y to.

Waliau a chlwydi blaendylid eu cadw lle gellir. Heblaw eu bod yn nodweddion deniadol ynddynt eu hunain, maent yn helpu i roi undod i deras ac yn creu rhaniad rhwng mannau cyhoeddus a phreifat. Os bydd waliau yn cynnal gwaith haearn, gall hyn fod yn fonws. Gall plannu tu cefn i’r wal helpu i ymdoddi a phersonoli tai unigol, fel y gall peintio clwydi a
rheiliau mewn lliw i gyd-fynd â’r ty.

Arddull ffenestrigall hyn a’u trefn ar yr adeilad (ffenestriad) fod yn allweddol i olwg y rhes gyflawn. Mae gan ffenestri codi fel rheol bwyslais fertigol gyda’r capan (top) a’r sil (gwaelod) yn rhoddi fframwaith manwl.

Mae cwarelau mawr o wydr yn gweddu’n dda i’r ffurf. Mewn rhesdai hyn byddai ffenestri yn cael eu gosod yn ddyfnach yn yr agoriad nag a wneir yn awr. Mae hyn yn rhoi golwg dymunol o ddyfnder a chadernid i’r blaen drwy effaith cysgodion. Bydd newid yr arddull bron bob tro yn creu effaith llai dymunol. Gellir trwsio ac atgyweirio ffenestri codi, gan ychwanegu gwydru dwbl os bydd ei angen. Mae gorffeniad o baent, er enghraifft gyda gwyn i’r ffenestri codi a ffrâm o liw tywyllach, yn mynd yn dda gyda bricwaith coch. Rhaid cadw manylion y sil a’r capan i fframio agoriad y ffenestr.

Drysau a chynteddau yn aml maent yn gweithio fel canolbwynt ar wyneb adeilad. Mae’n anffodus iawn, felly, os difethir y nodwedd hon gan newidiadau anaddas. Gall yr effaith gael ei chwyddo os gwneir newidiadau
anghydweddol i bob ty yn y rhes. Nodweddion allweddol i fod yn ymwybodol ohonynt yw arddull y drws, gorffeniad y paent, offer drws,
gwydr lliw, ac unrhyw nodweddion amgylchu fel canopïau a chynhalbyst. Dylid cadw mynedfeydd wedi eu teilio yn agored, lle gellir, i fod yn rhan o olwg yr adeilad. Mae bron bob amser yn well ceisio trwsio drws wreiddiol yn hytrach na’i gyfnewid am un modern.

Diweddglo

Mae awydd naturiol ymysg perchenogion tai i bersonoli eu cartrefi, ond dylid cofio bod golwg allanol ar un ystyr yn eiddo cyhoeddus, a dylid gofalu peidio anghytbwyso’r teras gydag addasiadau anghydweddol. Dylid cofio hefyd nad yw “gwelliannau” anaddas, yn cynnwys colli manylion a chyfoeth gwreiddiol, bob amser yn codi gwerth y ty, ac fe all fod yn anoddach ei werthu.

Am fwy o wybodaeth neu gyngor, cysylltwch â’r:

Prif Swyddog Cynllunio, Stryt y Lampint, Blwch Post 1290, Wrecsam LL11 1WL.

E-bost: Planning@wrexham.gov.uk

Ffôn: 01978 292019
Ffacs: 01978 292502

Mabwysiadwyd Tachwedd 1991

Canllaw Cynllunio Lleol Rhif 11 - Rhesdai yn Wrecsam

Cliciwch ar y cyswllt isod i ddadlwytho copi or dogfen mewn fformat PDF.

Canllaw Rhif 11 - Rhesdai yn Wrecsam - fformat PDF 216kb

I weld ac argraffu ffeiliau pdf, rhaid i chi osod Adobe® Acrobat® Reader: cliciwch y logo isod i ddadlwytho'r meddalwedd.

Gellir newid dogfennau Adobe Acrobat yn ôl i destun plaen trwy ddefnyddio'r Gwasanaeth Newid Abobe.

19 - Ardaloedd Cymeriad Tref Wrecsam

Mynegai Nodiadau Cyfarwyddiadau Cynllunio Lleol