Gwrychoedd uchel

Rhywogaethau a Warchodir

Er mwyn diogelu ein hamgylchedd naturiol rhag cael ei ddinistrio a’i niweidio diogelir llawer o blanhigion ac anifeiliaid yn gyfreithiol gan ddeddfwriaeth Genedlaethol ac Ewropeaidd.  Mae’r diogelu hwn yn cynnwys nid yn unig yr anifail ei hun ond hefyd ei gynefin ar gyfer magu, bwydo neu gysgodi.  Mae angen ardal eang ar lawer o anifeiliaid er mwyn chwilio am fwyd ar adegau gwahanol o’r flwyddyn pan fo bwyd yn brin, neu amrywiaeth o fathau o dirwedd lle gallant ddewis safleoedd addas ar gyfer magu neu aeafgysgu.  Mae hyn yn cynnwys rhai anifeiliaid sy’n rhannu’u hamser rhwng byw mewn dŵr neu ar dir.

Mae presenoldeb posibl rhywogaethau a warchodir yn fater i’w ystyried wrth benderfynu ar gais cynllunio.  Mae’r ystyriaeth hon yn golygu gofyn am gyflwyno adroddiadau ecolegol wrth gyflwyno ceisiadau cynllunio pan fo’n rhesymol tybio eu bod yn bresennol.  Gallai hyn fod oherwydd agosrwydd cais arfaethedig at safle a ddynodwyd oherwydd ei harddwch naturiol gyda nodwedion tirweddol a allai gynnal ystod o blanhigion ac anifeiliaid. 

Pan ddarganfyddir bod rhywogaethau a warchodir yn bresennol bydd amodau cynllunio yn lleihau effeithiau niweidiol datblygiad arfaethedig.  Rhoddir diogelwch arbennig i fadfallod dŵr cribog, dyfrgwn, ymlusgiaid, ystlumod, moch daear, tylluanod gwynion a llygod dŵr dan ddeddfwriaeth Genedlaethol ac Ewropeaidd, ac mae angen ystyriaeth ychwanegol a gofal rhag tarfu ar adar sy’n nythu yn ystod y tymor magu.

Mae polisïau i ddiogelu amrywiaeth a digonedd bywyd, y cyfeirir ato yn gyffredinol fel bioamrywiaeth, wedi’u cynnwys yn y Cynllun Datblygu Unedol.  Mae gan Gyngor Wrecsam 4 Ardal Cadwraeth Arbennig ac 18 Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SSSI), 200 Safle Bywyd Gwyllt ac 1 Warchodfa Natur Leol.  Yn benodol, mae’r ardal yn adnabyddus am ei phoblogaeth fawr o fadfallod dŵr cribog.  Gall yr amffibiaid hyn deithio pellteroedd mawr hyd at 500 metr.  Deuir o hyd iddynt mewn amrywiaeth o gynefinoedd sy’n cynnwys ardaloedd llaith, ffosydd bas, pyllau, glaswelltiroedd a thir diffaith.  Er enghraifft, mae’n ddigon tebygol y deuir o hyd iddynt mewn mannau lle ceir rwbel megis ardaloedd adeiledig.

Arolygon rhywogaethau a warchodir

Er mwyn gwneud asesiad llawn i effaith datblygiad ar rywogaethau a warchodir, fel arfer bydd angen cyflwyno arolwg manwl o rywogaethau a warchodir gyda’r cais cynllunio yn unol â Nodyn Cyngor Technegol 5 - “Gwarchod Natur” a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru.

Dim ond pan gynhelir hwy yn y tymor cywir y mae arolygon yn llwyddiannus.  Dyna pryd y maent yn cadarnhau p’un a oes math penodol o rywogaeth a warchodir yn bresennol ai peidio. Gall adeg y flwyddyn ar gyfer cynnal arolwg amrywio yn ôl y rhywogaeth, ond gellir dibynnu ar y mwyafrif o ganlyniadau arolygon pan gynhelir hwy ar yr adeg orau bosibl, sy’n dechrau yn y gwanwyn ac a adnabyddir fel y tymor magu.  Gall hyn beri cyfnod hirfaith cyn y gellir dechrau’r datblygiad, wrth aros am amser mwyaf priodol y flwyddyn i gynnal arolwg.  I gael eu derbyn gan y Cyngor, rhaid i arolygon gael eu cynnal

  • ar yr adeg gywir o’r flwyddyn
  • gan arolygwr â phrofiad priodol
  • gan ddefnyddio’r fethodoleg gywir
  • yn gywir a chydag adroddiad llawn  

Mae’r wybodaeth ganlynol yn rhestru rhai o’r amgylchiadau mwyaf cyffredin pryd y gallai fod angen arolygon ecolegol ac mae’n nodi adegau gorau’r flwyddyn i’w cynnal.  Gobeithir y bydd y wybodaeth hon yn caniatáu i ymgeiswyr gynllunio arolygon ecolegol ymlaen llaw a chynorthwyo’r posibilrwydd o oedi annisgwyl. 

Datblygiad o fewn 500 metr i bwll: Madfall dŵr gribog – arolwg o ganol mis Mawrth i ganol mis Mehefin, yn cynnwys o leiaf ddau ymweliad rhwng canol mis Ebrill a chanol mis Mai. 

Datblygiad o fewn 15 metr i ffos, nant neu afon: Llygoden ddŵr neu ddyfrgi – arolwg mis Mawrth i fis Hydref.

Dymchwel neu newid defnydd adeiladau:

  1. Ystlumod (arolwg unrhyw adeg o’r flwyddyn, ond gallai fod angen arolwg yn ystod gwanwyn i hydref mewn rhai amgylchiadau) i bennu pa rywogaeth o ystlum sydd yno.  
  2. Tylluanod gwynion – Y tymor magu yw misoedd Mawrth – Awst, ond gellir cynnal adolygon drwy gydol y flwyddyn i bennu a ydynt yn debygol o fod yn bresennol.
  3. Adar yn magu – Nid oes angen arolwg ond rhwng 1af Mawrth a 31ain Awst, (fel arfer gellir dechrau gwaith y tu allan i’r cyfnod hwn unwaith y rhoddir caniatád cynllunio).  

Datblygiad sy’n golygu codi gwrychoedd neu brysgoed neu dorri coed: Arolwg adar yn magu, yn angenrheidiol rhwng 1af Mawrth a 31 Awst, (fel arfer gellir gwneud gwaith y tu allan i’r cyfnod hwn unwaith y rhoddir caniatád cynllunio).

Datblygiad sy’n golygu torri coed a thyllau ynddynt, boncyffion gwag neu agennau:

  • Ystlumod – Mae amser arolwg yn amrywio’n fawr gan ddibynnu ar ba rywogaeth o ystlum, ond fel arfer bydd angen cynnal arolygon yn ystod gwanwyn – hydref. 
  • Tylluanod gwynion – y tymor magu yw mis Mawrth – mis Awst, ond fel arfer gellir cynnal arolygon drwy gydol y flwyddyn.  

Datblygiad sy’n golygu colli cynefinoedd rhannol naturiol neu nodweddion â gwerthoedd gwarchod natur iddynt fel coedwigoedd, pyllau, glaswelltiroedd neu dir gwastraff:
Efallai y bydd angen arolwg ecolegol llawn o’r safle i roi cyfrif am bob rhywogaeth a warchodir a hefyd i asesu gwerth y safle yn gyffredinol o ran gwarchod natur.  Gallai arolwg ecolegol llawn gymryd misoedd lawer i’w gwblhau.  Dylid ystyried gwneud arolwg o’r fath yn ystod camau cyntaf cynllunio datblygiad. 

Ar ôl cwblhau arolwg

Dylid anfon adroddiad manwl o’r arolwg a’i ganfyddiadau at y Cyngor fel rhan o gais cynllunio.  Os na ddarganfyddir unrhyw dystiolaeth o rywogaeth a warchodir yn ystod yr arolwg, yna ni fydd angen unrhyw weithredu pellach.  Fodd bynnag, os oes rhywogaethau a warchodir yn bresennol, gallai fod yn angenrheidiol cyflwyno manylion am sut y gellid lleihau unrhyw effeithiau a allai fod yn andwyol i’r datblygiad.  Mewn sawl achos gallai hyn olygu gwneud gwaith ar adegau penodol o’r flwyddyn neu gynnal a chadw cynefin naturiol ar y safle.  Mewn achosion eithriadol efallai y bydd angen adolygu datblygiadau arfaethedig fel bo lle i rywogaeth a warchodir neu gallai’r cais gael ei wrthod. 

Dylid cofio gan ei bod yn anodd rhagweld ble bydd rhywogaeth a warchodir yn digwydd, ei bod o fudd bob amser i ymgynghori ag ymgynghorydd ecologol am gyngor yn ystod cam cyntaf cynllunio datblygiad.

Cysylltiadau allanol

Adran Cymunedau a Llywodraeth Leol
Sy’n cynnwys llawer o wybodaeth am wrychoedd uchel.

Cyfryngu Cymru - www.mediationwales.com
I ddod o hyd i’ch Swyddfa Cyfryngu Cymunedol agosaf


Bioamrywiaeth

Cynllunio Amgylchedd

yn ôl i'r brig