Treftadaeth Ddiwydiannol ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam

Cyflwyniad

Melin y Bers, Y Bers

Pwll Glo'r Bers Ffrâm Pen Pwll Rhif 2, Rhostyllen

Pwll Glo'r Bers Ty Peiriant Dirwyn, Rhostyllen

Pont Caeau, Y Bers

Cored Y Caeau, Y Bers

Hen Simnai Border Brewery, Wrecsam

Cored y Dwyrain ar Afon Clywedog, Wrecsam

Hen Fragdy'r Werddon, Wrecsam

Adeilad Wythonglog ar Safle Gwaith Haearn Y Bers, Y Bers

Ty Gwyntyll Walker yn hen Bwll Glo Wynnstay, Rhiwabon

Ty Peiriant Dirwyn Fertigol yn hen Bwll Glo Wynnstay, Rhiwabon

 

Cyflywniad

Trawsffurfiodd y Chwyldro Diwydiannol gymdeithas Prydain yn ystod ail hanner y ddeunawfed ganrif a hanner cyntaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg gan i fwyafrif y boblogaeth oedd yn gweithio symud o alwedigaethau amaethyddol i ddiwydiant. Yn wir mae modd gweld y Chwyldro Diwydiannol fel grym unigol drwy'r hwn yr ailadeiladwyd cymdeithas er mwyn bwydo a chyflogi poblogaeth oedd yn cynyddu'n rhyfeddol o gyflym.

Newidiodd y cyfnod hwn wyneb Cymru gymaint ag unrhyw ran o Brydain.
Yn Wrecsam a'i ranbarth (sy'n cynnwys Y Bers a Chefn Mawr) roedd yr effaith yn fawr a dramatig. Gyda datblygu codi glo a chynhyrchu haearn yn y C18 a dyfodiad bragu yn ddiweddarach, newidiodd Wrecsam ei hun o dref farchnad sirol a chanolfan gymdeithasol i drefgordd ddiwydiannol ffyniannus.

Mae'r arddangosfa'n edrych ar enghreifftiau o dreftadaeth ddiwydiannol fel 'ymerodraeth' y meistr haearn John Wilkinson yn y Bers, canolfan enwog archeoleg ddiwydiannol, a Phwll Glo'r Bers yn Rhostyllen; y pwll olaf i weithredu ym maes glo Wrecsam. Mae ei Ffrâm Ben Pwll Rhif 2 yn radd II* restredig fel adeiledd pwll glo prin sydd wedi goroesi.

Mae gan dref Wrecsam etifeddiaeth o adeileddau diddorol cysylltiedig â hanes maith o fragu (a barcio). Mae hen fragdy'r Werddon, gan gynnwys hen fracty a hen simnai Border Brewery (Gradd II ill dau) yn sefyll allan i'n hatgoffa o'n gorffennol a hanes cyfoethog.

Melin Y Bers, Y Bers >>

Treftadaeth Wrecsam

Mynegai Arddangosfeydd

yn ôl i'r brig