Gwasanaethau A-Y

Moduro ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam yn y Gaeaf

Ein Nod

Ein bwriad yw diogelu defnyddwyr ffyrdd Bwrdeistref Sirol Wrecsam drwy gydol misoedd y gaeaf.

Caiff halen y graig ei daenu dros 500 cilometr o’r rhwydwaith Cefnffyrdd a ffyrdd y Fwrdeistref Sirol dros gyfnod o ddwyawr a hanner pan fo rhagolwg o farrug a rhew.

Mae 11 o lwybrau blaenoriaeth graeanu rhag ofn sy’n cynnwys 40% o 1140 km rhwydwaith ffyrdd cynaledig y Fwrdeistref Sirol. Trefnwyd o flaen llaw pa rai yw’r llwybrau graeanu trwy ddefnyddio meini prawf fel uchder uwchlaw’r môr, dosbarth y ffordd, rhediad y ffordd ac agosrwydd at ysgolion, llwybrau bysiau, diwydiant lleol a chylchoedd siopa sy’n debygol o gynhyrchu llawer o draffig.

Adnoddau

Ein hamcan yw sicrhau taenu halen y graig ar y briffordd cyn ffurfio rhew. I gyflawni hyn mae gweithlu unswydd o 40 gyrwyr cymwysedig yn rhedeg fflyd o 14 cerbyd graeanu o’u canolfan yn adran Strydwedd. Gall y gwaith graeanu ei hun gael ei wneud o un o’n tri depo yn y Waun, Llai neu Stad Ddiwydiannol Wrecsam a gwasgaru tua 4,000 tunelli o halen y graig ar rwydwaith ffyrdd y Fwrdeistref Sirol yn ystod gaeaf arferol.

Lonydd Beicio a Phalmentydd

Nid yw palmentydd ar hyd lonydd cerbydau a lonydd beicio’n cael eu trin yn dilyn rhagolygon rhew ond cant eu hystyried, yn enwedig mewn cylchoedd siopa prysur ar gyfer cerddwyr yn unig, os bydd cyfnod hir o rew neu eira ac adnoddau ar gael.

Darogan y Tywydd

Caiff rhagolygon dyddiol y tywydd eu derbyn drwy gydol y gaeaf ac yn benodol i Fwrdeistref Sirol Wrecsam. MeteoGroup sy’n darparu’r rhagolwg gan ddefnyddio eu profiad o ddarogan y tywydd ynghyd â gwybodaeth sy’n dod o synwyryddion rhew ym Mwlch-gwyn, Glyn Ceiriog, Canol Tref Wrecsam a Bangor Is-coed i ragweld y tywydd am gyfnod o 24 awr o hanner dydd bob dydd. Y rhagolwg hwn yw sail ein penderfyniadau ynghylch graeanu er mwyn diogelwch ar y ffyrdd yn ystod y 24 awr nesaf. Yna caiff rhagolwg y tywydd a’r camau gweithredu dilynol eu dosbarthu i ysgolion, yr adran gludiant ac adrannau allweddol eraill y Cyngor.

Halen y graig

Y deunydd dadrewi sy’n cael ei ddefnyddio gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam yw halen y graig o faint enwol 6mm, sy’n cael ei daenu ar y rhwydwaith ffyrdd ar gyfradd o 10 - 15gm/m2 cyn i farrug a rhew ddatblygu. Mae’r ffigur hwn yn cynyddu i 40gm/m2 pan fydd eira’n dechrau. Daw halen y graig o ffynhonnell anadnewyddadwy ac, mewn crynhoad mawr, gall fod yn niweidiol i’r amgylchedd a gall wneud drwg i blanhigion dan amgylchiadau penodol. Felly, mae’n bwysig defnyddio’r deunydd ond pan fo angen ac yn y mannau cywir.

I dynnu rhew’n effeithiol o wyneb y ffordd mae ar halen y graig angen traffig yn symud, sy’n cynorthwyo malu’r gronynnau halen yn doddiant halwynog. Mae hyn yn toddi’r rhew yn gyflym ac yn atal rhag ffurfio rhagor o rew am amryw oriau.

Biniau / Pentyrrau Halen

Caiff biniau / pentyrrau halen eu lleoli mewn ardaloedd at ddefnydd cerddwyr a modurwyr i drin y briffordd gyhoeddus yn unig. Ar hyn o bryd mae’r Cyngor yn cynnal dros 200 o finiau halen drwy’r Fwrdeistref Sirol gyfan. Caiff biniau halen eu darparu mewn mannau strategol nad yw ein prif gerbydau graeanu’n gallu eu cyrraedd ond sy’n agored i i gael asesiad unigol gyferbyn â meini prawf fel:

Dim ar lwybrau graeanu rhag ofn
Lleoliad o fewn terfynau’r briffordd gyhoeddus
Mantais i ddiogelwch ar y ffyrdd, h.y. ardaloedd gyda llethrau serth
Llif traffig
Agosrwydd at ysgolion a mannau o ddiddordeb i’r cyhoedd

Caiff ffurflen ei defnyddio i gynorthwyo asesu holl geisiadau newydd am finiau halen yn unol â’r polisi a gytunwyd ar gyfer gwasanaeth yn y gaeaf. Gall Cynghorau Cymuned brynu biniau halen a halen y graig gan y Cyngor ond bod modd gwahaniaethu rhwng unrhyw finiau halen newydd â rhai Adran yr Amgylchedd ac mewn mannau cymeradwy ar y briffordd gyhoeddus.

Cyflenwi halen y graig i’r cyhoedd

Yn ystod misoedd y gaeaf daw llawer o geisiadau oddi wrth y cyhoedd i’r Awdurdod hwn roi halen y graig iddynt at ddefnydd personol. Yn anffodus, nid yw ein stoc halen yn caniatáu cyflenwi ar hap oddi allan i’n gwaith cynnal rheoledig yn y gaeaf ac, felly, ein polisi yw peidio â chyflenwi halen y graig at ddefnydd personol. Mae hyn yn sicrhau bod ein hadnoddau’n cael eu cadw at ddefnydd yr Awdurdod hwn i roi’r gwasanaeth mwyaf effeithlon i’r cyhoedd.

Pan aiff pethau o chwith!

Nid yw meteoroleg yn wyddor fanwl ac mae’n anochel bod amgylchiadau’n ymddangos nad oedd modd eu rhagweld. Gallai hyn arwain at anawsterau yn y ffyrdd canlynol:

Glaw gyda’r wybren yn clirio’n fuan wedyn. Ni all y gwaith graeanu ddechrau nes bydd y glaw wedi peidio (rhag bod yr halen yn cael ei olchi i ffwrdd). Gall y tymheredd ddisgyn gymaint â 5oC yr awr gan achosi i’r ffyrdd gwlyb rewi cyn taenu’r halen.
Bydd “rhew'r wawr” yn digwydd ar ffyrdd sych pan fydd gwlith ben bore’n datblygu ac yn rhewi wrth daro ffordd oer. Nid oes modd rhagweld yn gywir pryd ac ymhle y bydd yn digwydd.
Cwymp eira yn ystod adeg brysur. Pan fydd glaw yn troi’n eira ar yr un pryd ag adeg brysur o ran traffig, nid oes modd halenu’n gynnar gan y byddai’r halen yn cael ei olchi ymaith a’r graeanwyr yn methu symud ymlaen oherwydd tagfeydd traffig. Mae’r senarios uchod yn brin ac mae’r Awdurdod hwn yn ymdrechu i ddiogelu’r traffig sy’n teithio ar ei rwydwaith ffyrdd ar waethaf yr amgylchiadau.